حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )

69

الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )

و فقها و صوفيه را تأييد و تقويت كرد و براى آنها حقوقى تعيين نمود . در اين كتاب همچنين در ضمن حوادث سال 662 هجرى ، خبر آمدن خواجه نصير الدين طوسى را به بغداد به منظور بررسى اوضاع اوقاف ، نظاميان و بردگان همچنين ديدار از واسط و بصره و گردآورى تعداد زيادى كتاب براى كتابخانهء رصدخانهء مراغه ، نقل كرده است . ابن شاكر كتبى نيز كه جريان تأسيس رصدخانهء ، مهمى در مراغه توسط خواجه را يادآورى مىكند و مىگويد كه در آن رصدخانه ، كتابخانهء مهمى وجود دارد كه بيش از چهار صد هزار كتاب از كتابهاى بغداد و ديگر شهرها را در خود جاى داده ، اين مطلب را تأييد كرده است . ابن كثير نيز اين مطلب را ذكر كرده و گفته است كه مقدار زيادى از كتابهاى اوقاف كه در بغداد بود ، به رصدخانهء مراغه منتقل شد . ابن فوطى نيز به بازار كتاب بغداد در سال 722 هجرى اشاره‌اى دارد و در مورد دليل سالم ماندن مدرسهء مستنصريه از گزند حوادث در جريان سقوط بغداد مىگويد : زيرا وقتى ابن بطوطه آن را در سال 727 هجرى توصيف مىكند و به تفصيل ، عظمت آن را به تصوير مىكشد ، اين مدرسه به همان وضع سابق خود بوده است . حمد اللّه مستوفى ، دوازده سال بعد از ابن بطوطه از اين مدرسه چنين ياد مىكند : ساختمان اين مدرسه از زيباترين بناهاست كه در كوران حوادث جان سالم بدر برده و تا به حال در بغداد باقى مانده است » . قلقشندى نيز در مورد اوقاف بغداد مطلبى دارد كه براى درك ميزان تأثير مغولها در نظم بغداد پس از سقوط آن مفيد است . او مىگويد : « اوقاف بغداد در مجارى خود جارى هستند و ايادى دشمنان در